Küresel Piyasaların Yeni Sınavı: Enerji, Fed ve Türkiye
Küresel finans piyasaları, enerji fiyatlarındaki sert yükseliş ile ABD Merkez Bankası’nın faiz rotasına ilişkin beklentilerin keskin biçimde değiştiği bir haftayı geride bıraktı. ABD’de ağustos ayı tüketici enflasyonu aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 artarak beklentilere paralel gerçekleşirken, enerji ve gıda hariç çekirdek enflasyonun aylık yüzde 0,3 yükselmesi fiyat baskılarının tamamen ortadan kalkmadığını gösterdi. Piyasa fiyatlamalarında Fed’in gelecek hafta faiz artıracağına ilişkin olasılık yüzde 90’a yaklaşırken, bu gelişme Türkiye gibi dış finansman koşullarına duyarlı ekonomiler açısından yeni bir risk alanı oluşturdu.
Tahvil Faizleri Yükseldi, Petrol 104,5 Dolara Çıktı
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi hafta içinde yüzde 5’e yaklaşarak Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti ve haftayı yaklaşık 20 baz puanlık artışla yüzde 4,97’den tamamladı. Uzun vadeli faizlerdeki yükseliş, gelişmekte olan ülke varlıklarının cazibesini azaltırken dolar, tahvil ve hisse senedi piyasalarında oynaklığı artırıyor. Orta Doğu’daki gerilim ve enerji arzına ilişkin endişelerle kasım vadeli Brent petrol haftalık bazda yüzde 8,5 yükselerek varil başına 104,5 dolar seviyesine çıktı. Bu tablo, Türkiye’de enerji ithalatı, cari denge ve tüketici enflasyonu üzerindeki baskının aynı anda güçlenebileceğine işaret ediyor.
Türkiye’de Borsa Güçlü, Ancak Enflasyon Beklentisi Yükseliyor
BIST 100 endeksi haftayı yüzde 3,25 yükselişle 14.467,25 puandan tamamlarken, dolar/TL yüzde 0,2 artışla 48,5120 seviyesine çıktı. Ancak TCMB’nin eylül ayı piyasa katılımcıları anketinde yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 29,43’ten yüzde 29,61’e, 24 ay sonrası beklentinin ise yüzde 18,03’ten yüzde 18,32’ye yükselmesi, borsa rallisinin ekonomi genelinde risklerin azaldığı anlamına gelmediğini gösteriyor. Aynı ankette 12 ay sonrası dolar/TL beklentisi 57,43 TL’den 58,60 TL’ye yükselirken, 2026 büyüme beklentisi yüzde 3,1’den yüzde 3’e geriledi.
Akaryakıt Zammı Enflasyon Kanalını Yeniden Açıyor
Enerji şokunun Türkiye’deki ilk doğrudan yansıması akaryakıt fiyatlarında görüldü. Benzinin litre fiyatı 3,20 TL artışla İstanbul’da 80,12 TL’ye, Ankara’da 81,25 TL’ye ve İzmir’de 81,52 TL’ye yükseldi. Motorinde de 15 Eylül’den itibaren litre başına 7,67 TL’lik artış beklentisi bulunuyor. Akaryakıt fiyatları yalnızca hane bütçesini değil, taşımacılık ve üretim maliyetlerini de etkilediği için enerji fiyatlarındaki kalıcı yükseliş, TCMB’nin faiz indirim takvimini daha temkinli yönetmesine ve enflasyon beklentilerinin yeniden bozulmasına yol açabilir.
Yatırımcı İçin Kritik Eşik
TCMB politika faizini yüzde 37’de, gecelik borç verme faizini yüzde 40’ta ve borçlanma faizini yüzde 35,5’te sabit tutarken, enflasyonun ana eğiliminde yavaşlama görüldüğünü ancak yüksek enerji fiyatlarının yukarı yönlü risk yarattığını bildirdi. Önümüzdeki hafta Fed kararı, ABD tahvil faizleri, petrol fiyatları ve TCMB’nin politika mesajları birlikte izlenecek. Piyasa uzmanlarının temel senaryosunda, küresel faizlerin ve enerji maliyetlerinin yüksek kaldığı bir ortamda Türkiye varlıklarında seçici iyimserlik korunabilir; ancak kur, enflasyon ve faiz indirimi beklentileri arasındaki denge bozulursa BIST’teki yükselişin oynaklığı da artabilir.