Trump Yönetiminin Ticaret Hamlesi Küresel Piyasaları Sarsıyor
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürüttüğü soruşturmaların ardından Türkiye'nin de aralarında yer aldığı 60 ticaret ortağına yönelik yeni gümrük vergilerini resmen yürürlüğe koydu. 24 Temmuz itibarıyla geçerli olan düzenleme, ABD ithalatının yüzde 99,4'ünü kapsıyor. Türkiye için belirlenen ek vergi oranı yüzde 12,5 olurken, bazı ülkeler için bu oran yüzde 10 seviyesinde kaldı. Karar, küresel ticaret savaşlarının yeniden alevlendiği bir dönemde Türk ihracatçıları ve finans piyasaları için kritik bir dönemeç oluşturdu.
Zorla Çalıştırma Gerekçesi ve Kapsam
ABD yönetimi, kararı zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını yasaklamayan veya bu yasağı etkin biçimde uygulamayan ülkeler gerekçesine dayandırdı. Türkiye; Çin, Rusya, Brezilya, Avustralya, Yeni Zelanda, Vietnam, İsrail, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerle birlikte en yüksek tarife grubuna dahil edildi. Avrupa Birliği, Kanada, Birleşik Krallık ve Hindistan gibi bazı ortaklara ise yüzde 10 oran uygulandı. Petrol, doğal gaz, gübre ve belirli gıda ürünleri ile savunma ve kritik mineraller kapsam dışında bırakılırken, tekstil, hazır giyim, deri, ayakkabı ve birçok sanayi ürünü yeni vergi yüküyle karşı karşıya kaldı.
Türkiye Ekonomisine ve Piyasalara Olası Etkiler
Uzmanlar, kararın özellikle emek yoğun sektörlerde maliyet baskısını artıracağını ve ABD pazarına yapılan ihracatta rekabet gücünü zayıflatabileceğini belirtiyor. Türkiye'nin ABD'ye yönelik tekstil ve hazır giyim ihracatı yıllık yaklaşık 1 milyar dolar seviyesinde seyrediyor. Piyasa analistleri, yeni tarifenin kısa vadede Borsa İstanbul'da ihracat ağırlıklı şirketlerin hisselerinde satış baskısı yaratabileceğini, orta vadede ise cari denge ve büyüme görünümü üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceğini değerlendiriyor. Küresel ölçekte ise karar, Trump yönetiminin korumacı ticaret politikalarının yeni bir aşamasına işaret ederken, Avrupa ve Asya'daki ticaret ortaklarından tepki çekmeye devam ediyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı'nın önümüzdeki günlerde sektör temsilcileriyle değerlendirme toplantıları düzenlemesi bekleniyor. Yatırımcılar ise haftaya açılacak piyasalarda tarife etkisinin fiyatlamasını ve olası diplomatik temasları yakından izleyecek.