Petrolde Savaş Primi Sönüyor
Küresel enerji piyasasının nabzını tutan Hürmüz Boğazı ekseninde bugün kritik bir kırılma yaşandı. ABD'nin İran'a yönelik stratejisini askeri saldırılardan ekonomik baskıya çevireceğini açıklaması ve Tahran ile Umman'ın boğazda geçici ortak bir deniz koridoru kurulması konusunda anlaşmaya varması, petrol fiyatlarında sert bir düşüşü tetikledi. Dün 91,29 dolara kadar tırmanan Brent petrolün varil fiyatı, bugün yüzde 2,8'in üzerinde değer kaybederek 84,86 dolara geriledi ve 85 doların altına indi.
Bu gelişme yalnızca bir emtia hareketi değil; Türkiye gibi enerji ithalatçısı ekonomiler için enflasyon ve cari açık üzerinde doğrudan nefes alma anlamına geliyor. Petrol fiyatlarındaki gerileme, küresel enflasyon baskısının hafifleyebileceği beklentisini güçlendirirken, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizinin de yaklaşık 7 baz puan düşüşle yüzde 4,63'e inmesine katkı sağladı.
Hürmüz'de Yeni Denklem
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Umman ile varılan anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı'ndaki taşıma güzergahının 7 mil genişliğinde olduğunu ve güney koridorunun kapatıldığını duyurdu. Garibabadi, kalıcı bir güzergah için müzakerelerin süreceğini belirtirken, boğazın halen kapalı olduğunu ve İran'ın tam kontrol sahibi bulunduğunu savundu. ABD'nin bölgeye mayın tarama gemileri gönderme planlarına da tepki gösteren İranlı yetkili, "mayın tarama gemileri bölgeye girerse bizim için hedef olur" diyerek sürecin hâlâ kırılgan olduğunun sinyalini verdi.
Buna karşın piyasa, jeopolitik tansiyonun azalabileceğine yönelik beklentilere odaklandı. ABD ham petrolü (WTI) 80-82 dolar bandına gerilerken, Hürmüz'deki ortak koridor anlaşması enerji arz güvenliğine ilişkin endişeleri bir ölçüde yatıştırdı. Uzmanlar, sürecin kalıcı bir ateşkese evrilmesi halinde petrolün savaş primini tamamen kaybedebileceğini, ancak İran'ın açıklamalarının belirsizliğin sürdüğünü gösterdiğini vurguluyor.
Borsada Risk İştahı Canlandı
Düşen enerji fiyatları ve yatışan jeopolitik gerilim, küresel ve yurt içi piyasalarda risk iştahını besledi. BIST 100 endeksi günün ilk yarısında yüzde 1,61 değer kazanarak 14.706 puana yükseldi; endekse dahil hisselerin 81'i yükselirken yalnızca 14'ü geriledi. Teknoloji, hizmetler, sanayi ve mali endekslerin tamamı artıda seyretti. Türk Hava Yolları, İş Bankası, Akbank, Tüpraş ve Astor Enerji en çok işlem gören hisseler oldu.
Ekonomist Özlem Derici Şengül, Türkiye'nin risk primindeki iyileşmede "küresel koşulların, petrol fiyatlarının gerilemesinin ve savaş halinin bir parça durulmasının" ön plana çıktığını belirtiyor. Bu tablo, TCMB'nin repo kanalına dönüşü ve likidite yönetimindeki normalleşmeyle birleşince tahvil faizlerini de aşağı çekiyor. Ancak İran'ın boğaz üzerindeki kontrol vurgusu ve mayın tarama konusundaki gerilim, yatırımcılara rallinin temelinin hâlâ jeopolitik gelişmelere bağlı olduğunu hatırlatıyor.