Türkiye piyasaları küresel risk dalgasına yakalandı
Borsa İstanbul haftaya sert satışlarla başladı. BIST 100 endeksi, cuma günkü 12.899,35 puanlık kapanışın ardından pazartesi seansına yüzde 1,62 düşüşle başladı ve günün ilk yarısında kaybını yüzde 2,71’e taşıyarak 12.549,18 puana geriledi. Endeksteki 100 hisseden 95’inin değer kaybetmesi, satışların birkaç sektörle sınırlı kalmadığını ve risk iştahındaki bozulmanın piyasanın geneline yayıldığını gösterdi.
Petrol 100 doların üzerine çıktı
Satışların arkasındaki ana dış etken, ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanması oldu. Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığını yeniden güvence altına almak amacıyla önerdiği yedi günlük ateşkesin reddedilmesi, küresel yatırımcıları enerji arzında kesinti ihtimaline karşı daha temkinli hale getirdi. Brent petrolün varil fiyatı gün içinde 100 doların üzerine çıkarken, enerji maliyetlerindeki artış enflasyonun daha uzun süre yüksek kalabileceği endişesini güçlendirdi.
Faiz ve kur baskısı yeniden öne çıktı
Enerji şokuna küresel faizlerdeki yükseliş de eşlik etti. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,21 civarında seyrederken, yüksek faiz ortamı gelişmekte olan ülke varlıklarına yönelen sermaye için daha cazip bir alternatif oluşturdu. Türkiye açısından bu tablo, petrol kaynaklı cari denge baskısı, maliyet enflasyonu ve yabancı sermaye akımlarındaki oynaklığın aynı anda izlenmesi gerektiği anlamına geliyor.
Dolar/TL 48,98 seviyesinde yatay kalırken, gösterge tahvilin bileşik faizi yüzde 40,46’ya yükseldi. Kurda gün içi hareketin sınırlı kalması, Merkez Bankası’nın likidite yönetimi ve piyasa istikrarına yönelik adımlarının kısa vadede tampon oluşturduğunu düşündürse de, petrol fiyatlarındaki kalıcı yükselişin kur ve enflasyon beklentileri üzerindeki etkisi önümüzdeki dönemin temel risk başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
Yatırımcı için kritik eşik: Dış şok içeride kalıcılaşacak mı?
Piyasa uzmanlarının ortak değerlendirmesi, bugünkü hareketin yalnızca şirket bilançolarıyla açıklanamayacağı yönünde. Jeopolitik gerilimin petrol fiyatlarını yüksek tutması halinde küresel merkez bankalarının faiz indirimlerini öteleme ihtimali artabilir; bu da yüksek dış finansman ihtiyacı bulunan gelişmekte olan piyasalar üzerinde ek baskı yaratabilir. Türkiye’de ise fiyatlamanın yönünü, jeopolitik riskin yanı sıra enflasyon beklentileri, Merkez Bankası’nın likidite adımları ve yabancı yatırımcıların hisse senedi ile tahvil piyasalarındaki pozisyonları belirleyecek.
Perakende yatırımcı açısından ana mesaj, tek bir günlük düşüşten çok risklerin aynı anda yoğunlaşmasıdır. Borsa, petrol, tahvil faizleri ve küresel dolar likiditesi aynı anda oynaklaştığında, yüksek beta taşıyan hisselerde dalgalanma büyüyebilir. Bu nedenle yatırım kararlarında yalnızca endeks seviyesine değil; enerji maliyetlerine duyarlı sektörlere, şirketlerin döviz pozisyonlarına, borçlanma maliyetlerine ve portföy çeşitlendirmesine birlikte bakılması gerekiyor.