Kabine sonrası flaş ekonomik mesaj: Terör engeli kalkarsa büyüme ve istihdamda yeni dönem
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 29 Temmuz Kabine Toplantısı’nın ardından yaptığı açıklamada, terörün Türkiye ekonomisine ödettiği faturanın 2,3 trilyon doların üzerine çıktığını açıkladı. AK Parti Ekonomi İşleri Başkanlığı’nın güncel çalışmasına dayanan rakamlar, piyasalarda uzun süredir konuşulan ancak resmi ağızdan bu netlikte dile getirilmeyen kayıpları ortaya koydu. Erdoğan, “Terör engeli ortadan kalktığında Türkiye ekonomisi her alanda artık yeni bir hikâye yazmaya başlayacaktır” diyerek, sürecin tamamlanmasının büyüme, ihracat ve istihdamda yapısal bir sıçrama yaratacağını vurguladı.
Rakamlarla terörün ağır maliyeti
Açıklamaya göre terör kaynaklı kayıplar şöyle özetlendi: Gayri safi yurt içi hasılada 511 milyar dolar, kişi başı gelirde 5.800 dolar, ihracatta 110 milyar dolar. İstihdamda 2,5 milyon kişilik kayıp yaşandığı belirtildi. Kamu maliyesi tarafında 40 yıllık kümülatif borçlanma maliyeti 520 milyar dolara, vergi kaybı ise 123 milyar dolara yaklaştı. Dolaylı ve doğrudan maliyetler birlikte ele alındığında toplam fatura 2,3 trilyon doları aşarken, fırsat maliyetleriyle bu rakamın neredeyse iki katına ulaştığı ifade edildi. Yıllık ortalama maliyetin ise 50 milyar doları geçtiği kaydedildi.
1 trilyon liralık destek paketi ve yeni önlemler
Erdoğan, bölgesel çatışmalara rağmen “Türkiye ekonomisinin dimdik ayakta” olduğunu vurgulayarak, üretici, ihracatçı ve reel sektöre yönelik desteklerin sürdüğünü duyurdu. İhracatçıların günlük reeskont kredisi limiti 4,5 milyar liradan 5 milyar liraya yükseltildi. Sübvansiyonlu yatırım kredisi hacmi 500 milyar liradan 750 milyar liraya çıkarıldı; imalat sanayine ilave 250 milyar liralık uygun koşullu finansman sağlandı. Böylece üretim, yatırım, ihracat ve istihdam için 1 trilyon liralık destek paketi devreye alındı. Yılın ilk yarısında 724 bin çiftçiye 141 milyar lira, yaklaşık 100 bin esnafa 40 milyar lira finansman desteği verildi. Turizmde konaklama vergisi yüzde 2’den yüzde 1’e düşürülürken, işletme belgeli tesislerde çalışan başına 3.500 liralık istihdam desteği başlatıldı.
Piyasa etkisi ve önümüzdeki süreç
Uzmanlar, açıklanan rakamların yatırımcı algısını iki yönde etkileyeceğini değerlendiriyor. Bir yandan terörün ekonomik yükünün büyüklüğü risk primi ve uzun vadeli büyüme beklentileri üzerinde baskı yaratırken, diğer yandan “Terörsüz Türkiye” sürecinin yasal düzenlemeyle Meclis’e taşınacak olması olumlu bir beklenti oluşturuyor. Erdoğan, “Önümüzdeki günlerde üzerinde çalıştığımız yasal düzenlemeyi Meclis’e sunacağız. Süreç menzile vardığında 86 milyon kazanacaktır” ifadelerini kullandı. Piyasa katılımcıları, sürecin somut adımlarla ilerlemesinin yabancı yatırımcı ilgisini, CDS primlerini ve büyüme tahminlerini olumlu etkileyebileceğini belirtiyor. Kabine’de ayrıca enerji politikaları ve bölgesel jeopolitik gelişmelerin ekonomiye yansımaları da ele alındı.