Resmi Veriler: Açık Beklentilerin Üzerinde Genişledi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Ticaret Bakanlığı iş birliğinde yayımlanan Haziran 2026 Dış Ticaret İstatistikleri, piyasalarda uzun süredir izlenen geçici verileri resmiyet kazandırdı. Genel ticaret sistemine göre ihracat yıllık bazda yüzde 21,7 artarak 24 milyar 915 milyon dolara yükselirken, ithalat yüzde 23 artışla 35 milyar 285 milyon dolara çıktı. Böylece dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayındaki 8 milyar 218 milyon dolardan yüzde 26,2 yükselişle 10 milyar 370 milyon dolara ulaştı. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 71,4’ten yüzde 70,6’ya geriledi.
Yılın ilk altı ayında tablo daha da netleşiyor: Ocak-Haziran döneminde ihracat yüzde 3,5 artarak 135 milyar 980 milyon dolar, ithalat yüzde 4,6 yükselişle 189 milyar 120 milyon dolar oldu. Dönemsel açık yüzde 7,4 artışla 53 milyar 140 milyon dolara çıktı. Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda açık 4 milyar 713 milyon dolara gerilese de, ara mallarının ithalattaki payının yüzde 71,4 seviyesinde kalması yapısal baskıyı ortaya koyuyor.
Enerji ve Jeopolitik Baskı: Neden-Sonuç Dinamiği
Piyasa uzmanları, açığın genişlemesinde Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin tetiklediği enerji fiyatlarındaki yükselişi başlıca neden olarak gösteriyor. Brent petrolün 90 dolar bandına yaklaşması ve taşıma maliyetlerindeki artış, enerji ithalatını şişirirken, imalat sanayisinin ara malı ihtiyacı da ithalatı destekledi. İhracatta imalat sanayisinin payı yüzde 93,7 ile güçlü kalmasına rağmen, ithalatın daha hızlı büyümesi net ihracat katkısını zayıflatıyor. Almanya 1,97 milyar dolarla en büyük ihracat pazarı olurken, Çin 5,28 milyar dolarla ithalatta ilk sırayı aldı.
Analistler, bu gelişmenin cari işlemler dengesinde yeni bir baskı unsuru yaratabileceğine dikkat çekiyor. Mayıs’ta 1,5 milyar dolar civarında seyreden cari açık, haziran verileriyle birlikte 12 aylık kümülatifte 37 milyar doların üzerine çıkma riski taşıyor. TCMB’nin son PPK özetinde de enerji fiyatlarındaki belirsizliklerin enflasyon ve dış denge üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu vurgulanmıştı. Sıkı para politikasının devamı, ithalat talebini bir ölçüde sınırlasa da, jeopolitik şokların sürmesi halinde rezervler ve kur üzerinde ek baskı oluşabilir.
Piyasa Etkisi ve Yatırımcı Perspektifi
Borsa İstanbul’da dün yüzde 1,5’in üzerinde gerileyen BIST 100 endeksi, bugün dış ticaret verisi sonrasında temkinli bir seyir izliyor. Dolar/TL 47,50 bandında hareket ederken, yatırımcılar cari dengedeki bozulmanın faiz ve kur beklentilerini nasıl şekillendireceğini izliyor. Uzmanlar, enerji ithalatındaki artışın enflasyonist baskıyı yeniden canlandırabileceğini ve TCMB’nin sıkı duruşunu daha uzun süre koruyabileceğini belirtiyor. Retail yatırımcı açısından ise ihracatçı şirketlerdeki ciro büyümesi olumlu sinyal verse de, ithalat bağımlı sektörlerde maliyet baskısı kârlılıkları sınırlayabilir.
Sonuç olarak, haziran verisi Türkiye ekonomisinin dış denge kırılganlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Güçlü ihracat performansı cesaret verici olsa da, ithalatın enerji ve ara malı kaynaklı ivmesi cari açığı yeniden gündemin merkezine taşıyor. Piyasalar, önümüzdeki dönemde temmuz enflasyonu ve TCMB rezerv verilerini yakından takip ederek yeni denge arayışına girecek.