Petrol Şoku ve Fed Şahinliği Küresel Piyasaları Vurdu
Eylül ayı Türkiye ve dünya borsaları için risk iştahının hızla söndüğü bir ay olarak başladı. ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin yeniden alevlenmesiyle Brent petrol varil başına 90 doların üzerine çıkarken, ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'un Jackson Hole'da verdiği şahin sinyaller piyasalarda faiz indirimi senaryosunu rafa kaldırdı. Swap ve CME FedWatch fiyatlamalarına göre Fed'in 16 Eylül toplantısında faiz artırma olasılığı yüzde 33-34'ten yüzde 65-67 bandına fırladı. Bu kombinasyon, yatırımcıları küresel çapta riskli varlıklardan uzaklaştırdı.
Jeopolitik tansiyonun ve şahin para politikasının aynı anda etkili olduğu bu ortamda ABD'nin 10 yıllık hazine tahvil getirisi yüzde 4,79'a çıkarak Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü; 30 yıllık faiz de yüzde 5,27'ye yükseldi. Güçlenen dolar endeksi 99,5 puan seviyesine tırmanırken Wall Street güne düşüşle başladı. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr'ın enflasyon yeterince yavaşlamazsa faizleri artırmak için kararlı adım atma mesajı, şahin fiyatlamayı güçlendirdi.
BIST 100'de Art Arda Düşüş: Eylül Sert Başladı
Küresel risk algısındaki bozulma, Türk hisse piyasasına doğrudan yansıdı. BIST 100, 31 Ağustos'ta yüzde 2,10'luk sert düşüşle 14.334,06 puandan kapanırken yaklaşık 253,8 milyar liralık işlem hacmi gerçekleşti. 1 Eylül'de günün ilk yarısında yatay seyreden endeks, öğleden sonra artan satış baskısıyla yönünü aşağı çevirdi. Saat 16.10 itibarıyla yüzde 1,21 değer kaybederek 14.160,96 puana gerileyen BIST 100, kapanışta yüzde 0,73'lük kayıpla 14.229,01 puandan günü tamamladı.
Endeks böylece iki seans üst üste değer kaybederek yeni aya satıcılı bir başlangıç yapmış oldu. Teknoloji endeksi günü pozitif kapatırken sanayi, hizmetler ve mali endekslerdeki zayıflama satışın yaygınlığını ortaya koydu. Ayrıca MSCI'nin Türkiye endekslerinde 1 Eylül itibarıyla geçerli olacak güncellemesi kapsamında Borusan Boru, Europower Enerji ve Rönesans Gayrimenkul endekse dahil edilirken bazı küçük ölçekli hisseler listeye alınmadı.
Döviz ve Tahvil Cephesi: TL Üzerinde Baskı
Küresel dolar güçlenmesi ve jeopolitik riskler, döviz tarafında da belirleyici oldu. Dolar/TL 48,28 seviyesinde işlem görerek tüm zamanların en yüksek bölgesinde seyrederken, euro/TL 56 liranın üzerinde tutundu. Ons altın 4.370 dolar bandında hareket ederken gram altın ise gün içinde yüzde 2'ye varan düşüşle 6.763 TL'ye kadar geriledi. Risk algısındaki artışa rağmen Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 217 baz puanla şubat ayından bu yana en düşük seviyesini koruyarak dengeli bir görünüm sergiliyor.
Tahvil tarafında ise 2 ve 10 yıllık gösterge faizleri sırasıyla yüzde 39,94 ve yüzde 34,37 seviyesinde kapanırken, 3 aylık vadeli TL mevduatın bileşik getirisi yüzde 47,14'e geriledi. Bu tablo, TL mevduat faizlerinin reel olarak hâlâ cazip görünmesine karşın döviz kuru tarafındaki kalıcı yukarı seyrin tasarruf sahiplerinin getiri beklentisini karmaşıklaştırdığına işaret ediyor.
Büyük Resim: Büyüme Beklentilerin Altında Kaldı
Satış dalgasının arka planında yalnızca küresel faktörler yok. TÜİK'in açıkladığı verilere göre Türkiye ekonomisi 2026'nın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 2,3 büyüyerek yüzde 2,5'lik medyan beklentinin altında kaldı; çeyreklik büyüme ise yüzde 1,1 oldu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, zorlu jeopolitik koşullara rağmen elde edilen bu büyümenin yıllıklandırılmış milli geliri 1,7 trilyon doların üzerine taşıdığına dikkat çekerken, piyasa uzmanları büyüme-kalite tartışmasının önümüzdeki dönemde para politikası yörüngesi için kritik olacağını vurguluyor.
Ekonomistler, dünya genelinde Eylül ayının kesinleşmemiş bir faiz patikasıyla başladığına dikkat çekiyor. Fed'in 16 Eylül toplantısı öncesinde gelecek ABD istihdam ve enflasyon verilerinin, satış baskısının derinleşip derinleşmeyeceğini belirleyeceği belirtiliyor. Türk yatırımcısı için kritik eşik ise dolar/TL'de 48,32 direncinin kırılıp kırılmayacağı ve BIST 100'ün 14.150 destek bölgesini koruyup koruyamayacağı olarak öne çıkıyor.
Yatırımcıya not: Petrol fiyatları, jeopolitik manşetler ve Fed şahinliği üçlüsünün aynı anda sertleştiği bu dönemde volatilitenin yüksek kalması bekleniyor. Uzmanlar, kaldıraçlı ve aşırı pozisyonlu işlemlerden kaçınılarak veri odaklı ve kademeli bir strateji izlenmesini; özellikle 16 Eylül Fed kararı öncesinde portföylerde dengeli bir TL-döviz dağılımının korunmasını öneriyor. Piyasa yönünü belirleyecek kritik gündem maddesi hiç şüphesiz Fed'in bu ayıracağı faiz adımı olacak.