Aylardır Beklenen Düzenleme Sona Geldi
Türkiye'nin 13,6 trilyon TL'yi aşan yatırım fonu ekosisteminin kaderini belirleyecek düzenleme nihayet kapıda. Bloomberg HT'nin sektör kaynaklarına dayandırdığı bilgiye göre, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) Şubat ayında taslak olarak sektörün görüşüne açtığı ve serbest fonlar ile para piyasası fonları başta olmak üzere tüm fonların işleyişini yeniden kurgulayan 'Fon Rehberi' çalışmaları tamamlandı. Nihai metnin önümüzdeki günlerde kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor. Bu, yalnızca bir yönetmelik değil; TEFAS'ta işlem gören bin 399 fonun, portföy yönetim şirketlerinin ve dolayısıyla milyonlarca perakende yatırımcının portföyünü doğrudan etkileyecek bir dönüm noktası.
Gelişmenin önemi, SPK'nın 1 Ağustos'ta yaptığı resmi açıklamayla birlikte daha da belirginleşiyor. Kurul o tarihte, rehberin tamamlandığı ve yürürlük tarihinin belirlendiği yönündeki haberleri yalanlayarak çalışmaların Borsa İstanbul, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, kamu kurumları ve yatırımcı görüşleriyle sürdüğünü bildirmişti. Aradan geçen iki haftanın ardından gelen son bilgi ise hazırlık sürecinde artık sona gelindiğine işaret ediyor. Sektörün aylardır merakla beklediği soruların yanıtı, önümüzdeki hafta açıklanacak nihai metinde netleşecek.
Serbest Fonlara Sert Fren
Taslağın en dikkat çekici bölümü, son dönemde getiri yarışının yıldızları haline gelen serbest fonlara yönelik. Düzenlemeyle bir portföy yönetim şirketinin kurabileceği serbest fon sayısının portföy yöneticisi kapasitesiyle ilişkilendirilmesi ve birbirine oldukça benzeyen fonların strateji, varlık türü veya yönetim ücreti gibi alanlarda farklılaştırılması öngörülüyor. Ayrıca serbest fon yöneten şirketlere ilave sermaye yükümlülüğü, ilişkili taraf işlemlerine yönelik kısıtlamalar ve tek bir ihraççının payları veya borçlanma araçlarında oluşabilecek yoğunlaşmanın sınırlandırılması da masadaki başlıklar arasında.
Özellikle yoğunlaşma limitleri, Borsa İstanbul açısından en yakından izlenen bölüm. Bazı fonların belirli hisselerde yüksek ağırlık taşıması nedeniyle yeni limitlerin mevcut portföylerde yeniden dengeleme ihtiyacı doğurup doğurmayacağı piyasanın en büyük merak konusu. SPK'nın, gerekli görülmesi halinde uyum için yeterli geçiş süresi tanınacağını açıklaması, zorunlu satış dalgası endişelerini bir nebze hafifletse de, nihai oranlar görülmeden kesin bir değerlendirme yapmak için erken. Bu konu, yerli fonların kurumsal sahiplik yapısı ve fiili dolaşım üzerindeki etkisi nedeniyle son dönemde MSCI tartışmalarıyla da gündeme gelmişti.
Şeffaflık ve Yönetimde Yeni Çağ
Düzenleme yalnızca yatırım sınırlarıyla sınırlı değil; fonların kamuya açıkladığı bilgiler de yeniden ele alınıyor. TEFAS'ta işlem gören serbest fonların portföy dağılım raporlarının daha sık yayımlanması, belirli yüksek fon sahipliği oranlarının kamuya açıklanması ve her fon için biri sorumlu olmak üzere en az iki portföy yöneticisi atanması taslakta yer alan başlıklardan. Bu maddelerin korunması halinde yeni rehber, yalnızca fonların hangi varlıklara yatırım yapacağını değil, yönetim ve raporlama süreçlerini de kökten değiştirecek.
Para piyasası fonları cephesinde ise Borsa İstanbul Pay Senedi Repo Pazarı'ndaki ters repo işlemlerinin fon toplam değerinin yüzde 25'iyle sınırlandırılması ve portföyün en az yüzde 10'unun devlet iç borçlanma senetlerinde tutulması öngörülüyor. Analizlere göre mevcut en büyük 10 para piyasası fonunun tamamı bu sınırın üzerinde; yalnızca bu fonlarda yaklaşık 363 milyar TL'lik ters repo pozisyonunun başka yatırım araçlarına kaydırılması gerekebilir. Nihai metinde bu sınırların korunup korunmayacağı ve tanınacak geçiş süresi, hem fon yöneticileri hem de getiri peşindeki tasarruf sahipleri için belirleyici olacak.
Gözler Nihai Metinde
SPK'nın açıklamasıyla birlikte sektörün ilk bakacağı başlıklar net: serbest fonlardaki yoğunlaşma sınırları, para piyasası fonlarının yatırım kuralları, mevcut portföylere tanınacak geçiş süresi ve yeni kamuyu aydınlatma yükümlülükleri. Kapsamına bağlı olarak bu düzenleme, yalnızca fon yönetim şirketlerini değil Borsa İstanbul'daki kurumsal yatırımcı dağılımını da etkileyebilecek bir nitelik taşıyor. Aylardır süren belirsizlik sona ererken, TEFAS/BEFAS yatırımcısı için asıl mesele şu: Yeni kurallar, getiri yarışının yıldızı serbest fonların esnekliğini koruyacak mı, yoksa portföyler yeniden mi kurgulanacak? Yanıt, SPK'nın önümüzdeki günlerde açıklayacağı nihai rehberde saklı.