Avrupa’da faiz rotası yeniden yukarı dönüyor
Avrupa Merkez Bankası için faiz indirimi dönemi yerini yeni bir sıkılaşma tartışmasına bırakıyor. Para piyasalarında ECB’nin eylül ayında mevduat faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,50’ye çıkaracağı beklentisi güçlenirken, mevduat faizinin 2027’nin üçüncü çeyreğine kadar yüzde 3 seviyesine ulaşma ihtimali yaklaşık yüzde 60 olarak fiyatlanıyor. Aynı olasılık yalnızca bir ay önce neredeyse sıfırdı.
Piyasalardaki bu sert yön değişiminin arkasında yalnızca petrol fiyatlarının varil başına 90 doların üzerinde seyretmesi bulunmuyor. Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin uzaması, rafine yakıt arzında daralma ihtimali ve Avro Bölgesi’nin doğal gaz depolarındaki düşük doluluk oranı, enerji şokunun enflasyon üzerindeki etkisinin kalıcı olabileceği endişesini artırıyor. Reuters’a konuşan MUFG kıdemli ekonomisti Henry Cook, çatışmanın uzaması ve enerji fiyatlarının ECB’nin olumsuz senaryosuna yaklaşması halinde mevduat faizinin en az yüzde 3’e çıkabileceğini belirtiyor.
Büyüme verisi ECB’nin elini güçlendirdi
Faiz beklentilerindeki değişimi destekleyen bir diğer gelişme ise Avro Bölgesi ekonomisinin dirençli görünmesi oldu. S&P Global bileşik PMI endeksi ağustosta 52,1’e yükselerek kasım ayından bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Yeni siparişler 40 ayın en hızlı artışını gösterirken, ihracat siparişleri de Rusya-Ukrayna savaşının başladığı Şubat 2022’den bu yana ilk kez genişledi. İmalat PMI’ının 52,8’e yükselmesi ve istihdamın yıl içinde ilk kez artışa geçmesi, ECB’nin büyüme zayıflarken faiz indirmesi gerektiği yönündeki argümanı zayıflatıyor.
Bununla birlikte enflasyon hâlâ ECB’nin yüzde 2 hedefinin üzerinde. Temmuz ayında Avro Bölgesi enflasyonu yüzde 2,9 seviyesinde gerçekleşirken, Pantheon Macroeconomics ekonomisti Claus Vistesen, enerji baskısının güçlenmesi halinde manşet enflasyonun yıl sonunda yüzde 4’e yaklaşabileceği uyarısında bulunuyor. ING’den Carsten Brzeski ise piyasa fiyatlamasının, jeopolitik gerilimin kasım ayına kadar devam edeceği varsayımını yansıttığını söylüyor.
Türkiye piyasaları için üç kanallı etki
ECB’nin daha şahin bir çizgiye yönelmesi, Türkiye açısından ilk olarak dış finansman maliyetini yükseltebilir. Avrupa tahvil faizlerindeki artış, gelişmekte olan ülke tahvillerinde risk priminin yeniden sorgulanmasına ve yabancı yatırımcıların daha yüksek getiri talep etmesine yol açabilir. Bu durum Türkiye’nin uzun vadeli tahvil faizleri, kredi risk primi ve şirketlerin döviz cinsi borçlanma maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir.
İkinci kanal kur ve enflasyon üzerinden çalışıyor. Enerji fiyatlarının yüksek kalması Türkiye’nin ithalat faturasını ve cari denge üzerindeki baskıyı artırırken, Avrupa faizlerinin yükselmesi küresel likidite koşullarını sıkılaştırabilir. Euro’nun değer kazanması ihracatçı şirketler açısından gelir tarafında destekleyici olsa da, enerji ve ara malı ithalatı yüksek sektörlerde maliyet baskısını artırabilir.
Üçüncü kanal ise Avrupa talebi. Avro Bölgesi’ndeki imalat ve ihracat siparişlerinin toparlanması, Türkiye’nin ana ticaret ortağı olan Avrupa pazarına satış yapan şirketler için olumlu bir sinyal veriyor. Ancak bu desteğin Türkiye ekonomisine güçlü biçimde yansıması için enerji fiyatlarının gerilemesi, finansman koşullarının bozulmaması ve iç talepteki yavaşlamanın sanayi üretimini daha fazla baskılamaması gerekiyor.
Türkiye’de dezenflasyon için daralan manevra alanı
BBVA Research, Türkiye ekonomisinin 2026’nın ikinci çeyreğinde yıllık yaklaşık yüzde 3 büyüyebileceğini öngörürken, büyümenin dengeli olmadığını vurguluyor. Sıkı finansal koşullar tüketici kredilerini ve özel tüketimi yavaşlatırken, net ihracatın büyümeye katkısı artıyor. Ancak jeopolitik kaynaklı enerji fiyatı oynaklığı, yüksek enflasyon ataleti ve beklentilerdeki bozulma; dış denge ve finansal istikrar açısından temel riskler olmaya devam ediyor.
Türk yatırımcı için ana mesaj şu: Avrupa ekonomisinin dirençli kalması ihracatçı şirketlere destek sağlayabilir, ancak ECB’nin daha uzun süre yüksek faiz uygulaması Türkiye’nin risk primi ve finansman maliyeti açısından rahatlatıcı bir tablo sunmuyor. Önümüzdeki dönemde Borsa İstanbul’da sektör ayrışmasının belirginleşmesi, döviz geliri yüksek şirketlerin öne çıkması ve uzun vadeli tahvillerde faiz oynaklığının sürmesi beklenebilir. ECB’nin eylül toplantısı, yalnızca Avrupa’nın faiz kararını değil, Türkiye varlıklarının küresel likidite koşulları karşısındaki dayanıklılığını da test edecek.