Fon tasfiyelerinde kritik eşik: 334 milyar TL hemen nakde dönüşmeyebilir
Türkiye’de yatırım fonları piyasasının son dönemdeki en önemli başlıklarından biri olan tasfiye sürecinde, yatırımcıların karşılaşabileceği riskin boyutu yeni bir analizle somutlaştı. Gedik Yatırım Araştırma’nın 5 Ekim tarihli değerlendirmesine göre, 30 Eylül itibarıyla verisine ulaşılabilen 129 tasfiye kapsamındaki fonun toplam büyüklüğü 652,3 milyar TL’ye ulaşırken, işleme kapalı fonlar da eklendiğinde toplam büyüklük 756 milyar TL seviyesine çıkıyor. Bu fonlarda MKK verilerine göre 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor.
Portföyün yüzde 58,6’sı sınırlı likidite kategorisinde
Analizin en dikkat çekici sonucu, portföy içeriği incelenebilen 48 fonda ortaya çıkıyor. Toplam 1.339 pozisyonu ve 569,9 milyar TL’lik fon büyüklüğünü kapsayan çalışmada, 333,9 milyar TL tutarındaki varlık kısa sürede, piyasa fiyatında ciddi bozulma yaratmadan satılması güç olarak sınıflandırıldı. Bu tutar incelenen portföylerin yüzde 58,6’sına denk geliyor. Buradaki tanım, varlıkların değersiz olduğu anlamına gelmiyor; asıl sorun, tasfiye nedeniyle aynı anda satışa çıkabilecek büyük pozisyonların piyasada yeterli alıcı bulmasının zaman alabilmesi.
Risk birkaç büyük fonda yoğunlaşıyor
Likidite baskısı tüm fonlara eşit dağılmıyor. Tera Portföy’ün TP2, TLY ve THF kodlu üç büyük fonu, portföy içeriğine ulaşılabilen tasfiye büyüklüğünün yüzde 84,6’sını oluşturuyor. Bu üç fon hesaplamadan çıkarıldığında, likiditesi sınırlı varlıkların portföy içindeki payı yüzde 58,6’dan yüzde 23,2’ye geriliyor. Tasfiye kapsamındaki 652,3 milyar TL’lik toplam büyüklüğün yüzde 76,5’inin Tera Portföy’ün yalnızca altı fonunda toplanması, yatırımcıların karşılaşacağı sonucun fonlar arasında önemli ölçüde farklılaşabileceğine işaret ediyor.
Hisse satışları 60 işlem gününü aşabilir
Raporda, likiditesi sınırlı olarak değerlendirilen 123 hisse pozisyonunun güncel değerinin yaklaşık 146,5 milyar TL olduğu hesaplandı. Bu tutarın yüzde 86’sı ilk 10 hissede yoğunlaşıyor. Satışların ortalama günlük işlem hacminin yüzde 20’sini aşmayacağı varsayımıyla yapılan hesaplamada, yaklaşık 66 milyar TL’lik bölümün nakde çevrilmesinin 60 işlem gününden uzun sürebileceği öngörülüyor. Yaklaşık 62 milyar TL’lik pozisyon için tahmini süre 20 ila 60 işlem günü, 19 milyar TL’lik bölüm için ise 20 işlem gününden kısa.
100 TL’lik fon payı için dört senaryo
Gedik Yatırım, farklı fiyat kaybı varsayımlarını göstermek için dört duyarlılık senaryosu hazırladı. Buna göre 30 Eylül itibarıyla fonda görünen her 100 TL’lik değerin tahmini nakit karşılığı, hafif senaryoda 91 TL, orta senaryoda 80 TL, ağır senaryoda 67 TL ve çok ağır senaryoda 53 TL olarak hesaplandı. Bu rakamlar bir geri ödeme tahmini değil; satışların piyasa fiyatlarını bozabileceği varsayımı altında olası sonuçları göstermek amacıyla hazırlanmış analitik senaryolar.
Tera Portföy’ün üç büyük fonu analizden çıkarıldığında tablo daha sınırlı bir risk gösteriyor: aynı senaryolarda 100 TL’lik fon değerinin tahmini nakit karşılığı sırasıyla 97 TL, 93 TL, 88 TL ve 81 TL’ye yükseliyor. Bu fark, tasfiye sürecinde yatırımcının yalnızca fonun nominal büyüklüğüne değil, portföyün hangi varlıklardan oluştuğuna da bakması gerektiğini ortaya koyuyor.
Özel sektör tahvilleri de izlenmesi gereken kalem
Likidite riski yalnızca hisse senetleriyle sınırlı değil. Tasfiye kapsamındaki fonlarda bulunan 37,5 milyar TL’lik özel sektör tahvilinin 31,6 milyar TL’lik bölümü de sınırlı likidite kategorisinde değerlendirildi. Buna karşılık portföylerdeki 29,4 milyar TL’lik devlet tahvilinin daha derin bir ikincil piyasaya sahip olması nedeniyle daha kısa sürede ve daha düşük fiyat etkisiyle nakde çevrilebileceği belirtildi.
Perakende yatırımcı için anlamı
Bu çalışma, tasfiye sürecinin yalnızca bir ödeme takvimi meselesi olmadığını; portföylerin hangi hızla ve hangi fiyatla nakde dönüştürülebileceğinin de belirleyici olduğunu gösteriyor. Özellikle yüksek hisse yoğunluğu, özel sektör tahvili ve düşük işlem hacmi taşıyan fonlarda son fiyat ile gerçekleşecek nakit karşılığı arasında fark oluşma ihtimali artıyor. Bu nedenle yatırımcı açısından kritik göstergeler; fon büyüklüğü kadar portföy dağılımı, pozisyonların günlük işlem hacmine oranı, satış süresi ve tasfiye yöntemine ilişkin resmi açıklamalar olacak.
TEFAS ve BEFAS yatırımcıları için haberin temel sonucu şu: Tasfiye kapsamındaki bir fonun ekranda görünen fiyatı, varlıkların aynı gün ve aynı değerle nakde çevrilebileceği anlamına gelmiyor. Gerçekleşecek tutar ve zamanlama, SPK’nın belirleyeceği yöntemle birlikte portföydeki varlıkların likiditesine ve satışların piyasada yaratacağı fiyat etkisine bağlı olacak.